با عنوان :  قواعد ضمان بیت المال در پرداخت دیه و حدود اجرای آن

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

 دانشکده حقوق

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

پایانامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد

در رشته فقه و مبانی حقوق

عنوان

قواعد ضمان بیت المال در پرداخت دیه و حدود اجرای آن

استاد راهنما

جناب آقای دکتر مهدی افچنگی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

فهرست عناوین

مقدمه…………………………………………………………………………………….. 1

اظهار مساله………………………………………………………………………………… 2

اهمیت و ضرورت پژوهش………………………………………………………………… 2

سوالات پژوهش و فرضیه ها………………………………………………………………. 3

روش پژوهش……………………………………………………………………………… 3

پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………….. 3

سازماندهی پژوهش………………………………………………………………………… 4

فصل اول : مفهوم شناسی و مبانی ضمان

بیت المال در پرداخت دیه……………………………………………………………….. 5

1-1 مفهوم شناسی……………………………………………………………………….. 6

1-1-1 واژگان اصلی…………………………………………………………………….. 6

1-1-1-1- بیت المال……………………………………………………………………. 6

1-1-1-2- ضمان ومسولیت مدنی………………………………………………………. 7

1-1-1-3- دیه…………………………………………………………………………. 10

1-1-2 واژگان مرتبط…………………………………………………………………… 12

1-1-2-1- قاضی ……………………………………………………………………… 12

1-1-2-2 –مامور ذی صلاح……………………………………………………………. 15

1-1-2-3- اجرای مجازات (حدود و تعزیرات)………………………………………… 15

1-1-2-4- مسئولیت مدنی دولت………………………………………………………. 19

1- 2 مبانی ضمان بیت المال در پرداخت دیه………………………………………….. 21

1-2-1: قاعده «لایبطل دم امر مسلم»…………………………………………………….. 21

1-2-1-1ادله قاعده…………………………………………………………………….. 25

1-2-1-2- فتوای فقها براساس قاعده…………………………………………………… 26

1-2-2- ادله خاص در مورد آثار ناخواسته اجرای حد و تعزیر ……………………….. 27

1-2-3- قاعده ضمان بیت المال در برابر خطای قاضی…………………………………. 31

1-2-3-1- ادله قاعده…………………………………………………………………… 33

1-2-3-2 فتاوای فقها براساس قاعده…………………………………………………… 34

1-2-4 من له الغنم فعلیه العزم…………………………………………………………. 35

1-2-5- جایگاه قاعده در حقوق موضوعه………………………………………………. 35

1-2-5-1 قانون مجازات اسلامی 1392………………………………………………… 36

1-2-5-2- قانون نحوه به کارگیری سلاح توسط مامورین نیروهای مسلح………………. 39

1-2-5-3- سایر قوانین و مقررات……………………………………………………… 42

1-2-6 قاعده الخراج بالضمان…………………………………………………………… 45

فصل دوم : حدود ،شروط و آثار مترتب بر ضمان بیت المال

2-1-1 حدود اجرای ضمان بیت المال…………………………………………………. 49

2-1-1- حصری یا تمثیلی بودن پرداخت دیه…………………………………………… 54

2-1-2- امکان تسری به مسئولیت افراد غیر مسلمان یا پرداخت دیه افراد غیرمسلمان….. 56

2-1-3- امکان تسری به خسارت های مالی یا غیر بدنی………………………………… 59

2-2- حدود شروط اجرای ضمان بیت المال……………………………………………. 61

2-2-1- فقدان تعهدیاتخلف از مقررات درتحقق نتیجه زیان بار………………………… 61

2-2-2- وجود ارتباط سببیت در مورد خطای قاضی یا اقدام مامورین حکومتی…………. 62

2-3- آثار ضمان بیت المال ……………………………………………………………. 69

2-2-1 برائت ذمه اشخاص دیگر………………………………………………………. 69

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

2-3-2- امکان رجوع بیت المال پس ازپرداخت دیه واردشده خسارت یا دیگری ……… 70

نتیجه گیری …………………………………………………………………………….. 72

پیشنهادها……………………………………………………………………………….. 73

فرهست منابع ………………………………………………………………….. 74

Abstract……………………………………………………………………………. 79

چکیده

در اسلام قواعد فقهی منشا و مبنا اظهار نظرات و تصمیم گیری ها می باشند . فلذا با عنایت به قواعد فقهی «لا یبطل دم امری مسلم » و « الضمان بالخراج » که ماحصل آنها هدر نرفتن خون مسلمان می باشد اظهار کننده منزلت بشر و اهمیت خون مسلمان می باشد که نباید هدر گردد و از بین برود و در صورتی که بشر مسلمان بر اثر قصور حکومت در ایفای وظایفش به هر نحوی اعم از اینکه حاکم یا قاضی در صدور رای که در نتیجه موجب قتل گردد بایستی حاکم یا بیت المال دیه را پرداخت نماید . در این پژوهش کوشش شده می باشد با اتکا به قواعدی که در صدر گفته گردید و نیز مواد قانونی موضوعه مبانی ضمان بیت المال مشخص گردد که تا چه مقدار این مسئولیت را پذیرا می باشد و حدود و اجرای آن تا چه میزان می باشد . اتفاق نظر در پرداخت دیه از بیت المال در ارتباط با قتل مطابق قواعد فقهی و قانونی مصرحه امری بدیهی می باشد اما در ارتباط با ما دون نفس و جراحات موضوعی می باشد که اختلاف نظرهایی نیز بین صاحب نظران هست که در این پایان نامه اختصار به آن پرداخته شده می باشد .

واژگان کلیدی : بیت المال . ضمان ، دیه

مقدمه

به نام آنکه جان را فکرت آموخت                     چراغ دل به نور حق برافروخت

ما معتقدیم اسلام به عنوان کامل ترین و آخرین دین از ادیان الهی با پیامبری پیامبر اعظمش حضرت محمد مصطفی(ص) و معجزه ی همیشه جاوید آن قرآن به عنوان آخرین کتاب آسمانی، که کامل ترین و جامع ترین چراغ راه بشری برای همه روزگاران در اختیار بشریت و انسانها به عنوان اشرف مخلوقات می باشد. حضرت حق تعالی هر آن چیز که را که آفریده می باشد در خدمت بشر قرار داده تا بتواند در مسیر رشد و تعالی قدم برداشته تا جایی که به مقام خلیفه الله برسد. پس بشر دارای جایگاه رفیعی نزد خالق می باشد و از حیث مال و آبرو و بالاخص جان منزلت عظیمی دارد . تا جایی که در کتاب (قرآن)، سنت و سیره ی معصومین علیهم السلام به کرامت بشر توجه ویژه شده می باشد. فلذا دین اسلام به عنوان یک دین جامع و کامل و همه جانبه نگر، تمامی جوانب ابعاد زندگی فردی و اجتماعی دنیوی و اخروی بشر را مورد توجه دقیق قرار داده می باشد و برای همه مراحل زندگی برنامه ای جامع و مدون دارد و برای خطا و جرم نیز راهکارهایی دارد که یکی از این راهکارها که در مواجه با معصیت قتل نفس حتی مادون آن که بر اثر خطا مجریان صادر شده پرداخت دیه می باشد در این پایان نامه کوشش شده می باشد تا با پژوهش در کتب و متون فقهی و روایات و قوانین موضوعه موارد پرداخت دیه از بیت المال که ناشی از خطا قاضی و مامورین حکومتی و … در ارتباط با خطای قتل نفس و حتی مادون نفس و جراحات براساس قواعد فقهی «لایبطل دم امر مسلم» و «من له الغنم و فعلیه الغرم» و غیره مورد پژوهش و تجزیه و تحلیل قرار گیرد.امید که مقبول واقع گردد . ان شاأا..

اظهار مساله

باعنایت به این که مسلمان در دین اسلام دارای جایگاه و منزلت عظیمی می باشد وبرای خون بشر مسلمان نیز در منابع اسلامی ارزش فوق العاده هست حال اگر شخصی بی گناه بر اثر خطای قاضی یا مامورین حکو متی و … به قتل برسد نباید خون او هدر رود و از آنجا که قاضی نیز بشر می باشد و همیشه در معرض خطا و اشتباه می باشد ممکن می باشد در فرآیند دادرسی ناخواسته دچار اشتباه گردد از سویی دیگر با در نظر داشتن آنکه منابع متعددی برای پرداخت دیه از بیت المال در فقه و حقوق موضوعه در نظر گرفته شده می باشد جایی که در اثر اشتباه قاضی و مامورین حکومتی خساراتی وارد شده می باشد بایستی قائل به آن بود که بیت المال بایستی جبران کننده این گونه خسارت ها باشد. لذا هدف شناسایی چنین مسئولیتی از سوی بیت المال می باشد.

اهمیت و ضرورت پژوهش

در منابع فقهی و مواد قانونی در مواردی اظهار شده می باشد که بایستی دیه از بیت المال جبران گردد که مانند این مواد 1- امام یا قاضی به صورت غیرعمد، خطایی انجام دهند و از این خطا ضرری به دیگری می رسد. 2- ادله کافی بر نسبت دادن قتل به شخص یا گروه خاص وجود ندارد. 3- شخص از خود پیش روی مجنون مهاجم دفاع کند که منجر به کشته شدن مجنون مهاجم گردد. 4- مسئول پرداخت دیه عاقله می باشد که شخص قاتل یا عاقله ندارد یا عاقله او توان پرداخت دیه ندارند. 5- امام یا نایب او دستور به انجام امری می دهد و به مامور در حین انجام ماموریت صدمه ای وارد گردد لذا اهمیت و ضرورت شناسایی چنین مسئولیتی و مواردی می باشد

سوالات پژوهش و فرضیه ها

در مطالعه انجام شده در این پژوهش به پرسشهایی از این قبیل روبرو هستیم مانند:

1- آیا قاعده ضمان در پرداخت دیه و محدوده حدود اجرای آن از بیت المال با تکیه بر قواعد فقهی و حقوق موضوعه جایگاه دارد ؟

2- اگر قضات در خون و (قطع عضو) خطا کنند خسارت چگونه جبران می گردد؟

3- آیا پرداخت دیه از بیت المال فقط به قتل و از نوع عمد تعلق می گیرد؟

فرضیه ها: در این رساله با فرضیه هایی روبرو می شویم مانند:

1- جایگاه، قاعده ضمان در پرداخت و محدوده حدود اجرای آن از بیت المال با تکیه بر قواعد فقهی و حقوق موضوعه مستحکم و گسترده می باشد.

2- خطای قضات بایستی از طریق بیت المال مسلمین (دولت) جبران گردد.

3- پرداخت دیه منحصر به قتل عمد نمی باشد بلکه مباحث گسترده ای دارد.

روش پژوهش

این پژوهش براساس گردآوری مطالب و بهره گیری از روش کتابخانه ای بوده و آغاز به گردآوری مطالب از کتب فقهی وعلمای اسلامی و مواد قانون مجازات اسلامی و سپس به تجزیه و تحلیل و برحسب مطالب جمع آوری شده پرداخته شده می باشد.

پیشینه پژوهش

دانشمندان و علمای زیادی از قدما و متاخرین مانند علامه حلی- شیخ طوسی- شهید ثانی- دکتر سید مصطفی محقق داماد- دکتر اسدالله لطفی… با در نظر داشتن قواعد فقهی مانند قاعده «ضمان» و قاعده «من الغنم فعلیه الغرم» و قاعده «لایبطل دم امری مسلم» به پرداخت دیه از          بیت المال در کتب خود تصریح نموده اند و تاکید بر هدر نرفتن خون مسلمان داشته اند و این قواعد در کتب فقهی با در نظر داشتن ارزشی که اسلام برای خون بشر مسلمان قائل شده می باشد دارای جایگاه ویژه ای می باشد که باعنایت به این قواعد مورد بحث و تجزیه و تحلیل واقع شده می باشد.

سازماندهی پژوهش

در این رساله پس از مقدمه، محتوای پژوهش را در دو فصل در بخشهای مختلف ذکر نمودیم.

آغاز در فصل نخست به توضیحاتی درمورد مفاهیم پرداخته و در گفتار دوم این فصل به واژه شناسی به واژگان مرتبط مانند قاضی- مامور ذی صلاح و اجرای مجازات پرداخته شده می باشد و در مبحث دوم به مبانی ضمان بیت المال در پرداخت دیه در پنج گفتار تصریح شده می باشد که مانند قواعد فقهی «لا یبطل دم امری مسلم و قاعده ضمان» و… پرداخته می باشد. در فصل دوم به حدود و شروط و آثار مترتب بر ضمان بیت المال در سه مبحث به آن پرداخته شده می باشد که از آن جمله به حدود اجرای ضمان بیت المال حصری و تمثیلی بودن پرداخت دیه و امکان تسری به مسئولیت افراد غیر مسلمان و شروط اجرای ضمان بیت المال پرداخته شده می باشد و در نهایت به نتیجه گیری و ارائه پیشنهادهایی در مورد موضوع پژوهش تصریح می نماید.

1-1 مفهوم شناسی

در این مبحث به بیت المال و دیه و ضمان و مسئولیت مدنی پرداخته می گردد و کوشش شده می باشد که مفاهیم آنان و تعاریف در این باره مورد مطالعه قرار گرفته و به آن پرداخته می شوند.

1-1-1 واژگان اصلی

در گفتار نخست به تبیین واژه های بیت المال و ضمان و مسئولیت مدنی و دیه پرداخته شده می باشد.

1-1-1-1- بیت المال :

در لغت به معنای «خانه ی دارایی» یا جایی که مالی در آنجا نگه دارند اما درصدر اسلام بیت المال به معنی جایی بود که در آن اموالی را که همه مسلمانان را در آن حقی بود می نهادند. امروزه در زبان فارسی بیت المال نه به معنی جای اموال بلکه به معنی هر مالی می باشد که همه مردم در آن سهم دارند و غالبا به اموال دولتی گفته می گردد. چنانکه می گویند فلان چیز از بیت المال می باشد. اگر کسی چیزی را بیت المال بخواند یا مقصودش این می باشد که بایستی در نگهداری آن کوشید تا همگان از فایده ی آن بهره مند گردند یا می خواهد بگوید که وی را نیز در آن حقی می باشد و او نیز می تواند از آن بهره ببرد. اما گهگاه بیت المال به مال بی صاحب یا مالی که می توان در آن دست برد نیز اطلاق می گردد .

در حیات حضرت پیامبر(ص) مسلمانان سازمان مالی بسیار ساده ای داشتند و درآمد آنان تنها زکات انصار توانگر و غنایم اندکی بود که در جنگ با قبایل عرب به دست می آمد. رسول اکرم (ص) غنایمی را که در غزوات گرفته می گردید در همان محل یا در مدینه میان جنگجویان تقسیم می نمود. چنانکه غنایم غزوه بدر را به یک اندازه میان مهاجران و انصار قسمت نمود و خود نیز مانند دیگران سهم برد.

شیعیان که عقیده دارند امامت «ریاست عامه مطلقه بر امور دین و دنیاست» می گویند بیت المال بایستی در دست امام منصوص باشد و هرگونه که خود صلاح بداند اموال مسلمانان را در راه مصالح آنان هزینه کند و در صورت نبودن امام مالیات و دیگر دیون دینی را بایستی به فقیه شیعی عالمی که جانشین امام می باشد پرداخت و در واقع بیت المال بایستی در دست فقیه عادل باشد.ظاهرالامر فقهای عظام تعریفی از معنای بیت المال اظهار نکرده اند و نیز در قانون ماده ای وجودندارد که به تبیین این موضوع پرداخته باشد از این امر بنظر میرسد که معنای لغوی ان برای فقها و قانون پذیرفته شده می باشد[1]  

1-1-1-2- ضمان ومسولیت مدنی

ضمان در لغت معناهای مختلفی دارد که یکی از آنها به معنی تضمین چیزی یا شیئی از سوی شخص می باشد و در تاج العروس[2] اینگونه اظهار شده: ضَمِن الشیءَ و ضَمِن به، کعَلِمَ ضماناً و ضَمناً، فهوضامِن وضمینٌ: کَفَلَهُ وهمچنین بمعنی پذیرفتن، پناه دادن و ملتزم شدن به چیزی یا امری می باشد.

و نیز ضمان در لغت به معنی ملتزم شدن می باشد گویند؛ ضمنتُ الشیء[3] (ملتزم به آن چیز شدم)در لسان العرب[4] این چنین آمده می باشد: الکفیل ضَمِنَ الشیءَ و به ضَمناً و ضَماناً؛ کَفل به، و به معنای تضمین شی یا چیزی از طرف شخصی و همچنین به معنای کفالت و ملتزم شدن نیز می باشد.

تعداد صفحه :86

قیمت : چهارده هزار و هفتصد تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

***  ***